Polityka

Kanclerz federalny i rząd

Kanclerz federalny jest jedynym pochodzącym z wyboru członkiem rządu federalnego. Konstytucja przyznaje mu prawo samodzielnego wybierania ministrów na szefów najważniejszych urzędów politycznych. Kanclerz decyduje ponadto o ilości ministerstw i ustala ich kompetencje. Posiada on kompetencję ustalania wytycznych polityki, która oznacza prawo kanclerza do wyznaczania w sposób wiążący głównych kierunków działalności rządu. Kanclerz federalny wyposażony w takie uprawnienia posiada arsenał instrumentów kierowniczych, dorównujący władzy prezydenta w demokracjach prezydenckich.

Radzie Parlamentarnej, która uchwaliła w 1949 roku Ustawę Zasadniczą, za wzór dla uprawnień kanclerza federalnego posłużyła pozycja brytyjskiego premiera. Dysponuje on dokładnie takimi samymi środkami sprawowania władzy jak kanclerz, ale faktycznie władza kanclerza nie dorównuje władzy brytyjskiego premiera. W systemie parlamentarnym Wielkiej Brytanii rządy sprawuje tylko jedna partia, jako że brytyjski większościowy system wyborczy faworyzuje partię najsilniejszą. W Bundestagu z reguły żadna partia nie posiada większości. Aby doszło zatem do wyboru kanclerza konieczne jest zazwyczaj utworzenie koalicji.

Wybór kanclerza poprzedzają obszerne obrady między partiami, które zamierzają wspólnie rządzić. Podczas nich omawia się szczegółowo podział ministerstw między partiami, zachowanie starych i utworzenie nowych resortów. Silniejszej partii sojuszu rządowego przyznaje się prawo wyłonienia kanclerza federalnego. Następnie partie uzgadniają przedsięwzięcia, które zamierzają realizować w nadchodzących latach. Wyniki negocjacji koalicyjnych zapisuje się w umowie koalicyjnej. Dopiero po podjęciu tych kroków następuje wybór kanclerza. Negocjacje pomiędzy partiami rządowymi przygotowują grunt pod decyzje rządu federalnego i towarzyszą im. Jeżeli jeszcze przed wyborem nowego Bundestagu wyczerpie się zasób wspólnych celów politycznych, aktualności nabiera odwołanie kanclerza ze stanowiska.

Wraz z odwołaniem urzędującego kanclerza w wyniku – konstruktywnego – wotum nieufności musi jednocześnie nastąpić wybór nowego kanclerza. Ta ofensywna odmowa zaufania ze strony parlamentu zmusza partie reprezentowane w Bundestagu do utworzenia nowej, zdolnej do pracy większości rządowej przed obaleniem kanclerza. Dotychczas próbę obalenia kanclerza podejmowano dwukrotnie, ale tylko raz w 1982 roku zakończyła się ona powodzeniem. Parlament uchwalił wtedy wotum nieufności dla ówczesnego kanclerza Helmuta Schmidta (SPD) i wybrał Helmuta Kohla (CDU).Kanclerz federalny może także sam w każdym momencie wystąpić w Bundestagu o udzielenie wotum zaufania, aby sprawdzić, czy nadal cieszy się nieograniczonym poparciem partii rządzących. Jeżeli podczas głosowania nie uzyska wotum zaufania, tzn. część rządzącej większości odmówi mu poparcia, wówczas decyzja o rozwiązaniu Bundestagu i przeprowadzeniu nowych wyborów leży w gestii prezydenta federalnego. Prezydent może także zażądać od partii reprezentowanych w Bundestagu, by podjęły próbę utworzenia nowego rządu.W historii Republiki Federalnej Niemiec głosowanie za udzieleniem wotum zaufania nigdy nie zakończyło się rzeczywistą porażką. Trzykrotnie jednak porażka taka została z góry ustalona: posłowie partii rządzących lub ministrowie wstrzymali się od głosu, aby spowodować upadek rządu (1972 r., 1982 r., 2005 r.). Taką drogę wybrano w celu przeprowadzenia – zgodnie z konstytucją niemożliwych w innym przypadku – przedterminowych wyborów do Bundestagu. Taki sposób rozpisania wyborów, możliwy tylko za zgodą prezydenta federalnego, nie jest bezsporny z prawnego punktu widzenia.


Artykuł pochodzi z książki p.t. "Niemcy w świetle faktów i liczb".Wydawca: Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2010
Kliknij, aby edytować treść...

System wyborczy

Prawo wyborcze
Uprawnionym do głosowania w wyborach do Bundestagu jest każdy, kto ma 18 lat, obywatelstwo niemieckie i stałe miejsce zamieszkania w Niemczech lub jako Niemiec mieszka za granicą. Wybory są powszechne, bezpośrednie, wolne, równe i tajne. Bierne prawo wyborcze (prawo bycia wybieranym) mają generalnie wszyscy, którzy ukończyli 18. rok życia.



Pierwszy i drugi głos
Każdy wyborca dysponuje w wyborach do Bundestagu dwoma głosami. Pierwszy głos decyduje o bezpośrednim wyborze jednego z kandydatów w danym okręgu wyborczym. Drugi, ważniejszy głos wyborca oddaje bezpośrednio na jedną z partii. Wynik głosowania drugim głosem decyduje o tym, ilu deputowanych będzie reprezantowało daną partię w Niemieckim Bundestagu i która z partii jako najsilniejsza siła polityczna wygra wybory.



System wyborczy
Bundestag wybierany jest według połączonego większościowego i proporcjonalnego systemu wyborczego. Kandydaci z okręgów wyborczych wybierani są pierwszymi głosami według systemu większościowego: wygrywa ten, kto otrzyma większość głosów. Podczas procedury liczenia głosów pierwsze (na kandydata z danego okręgu) i drugie głosy (na listę krajową danej partii) zliczane są w ten sposób, że skład Bundestagu wynika prawie ze stosunku głosów oddanych na poszczególne partie. Tak zwane „mandaty nadwyżkowe” powstają wtedy, gdy jedna z parii otrzyma więcej mandatów bezpośrednich, niż jej to przysługuje według stosunku oddanych na nią głosów. Ten system wyborczy prowadzi z reguły do rządów koalicyjnych.



Próg pięcioprocentowy
Według tej klauzuli tylko deputowani tych partii wchodzą do Bundestagu, które zdobyły co najmniej pięć procent ważnych drugich głosów lub trzy mandaty bezpośrednie.



Niemcy za granicą
Uprawnieni do głosowania Niemcy, którzy przebywają za granicą, muszą pisemnie wystąpić o wpisanie na listę wyborców w swojej ostatniej gminie w Niemczech, aby tą drogą uzyskać wymagane dokumenty wyborcze.



Dalsze informacje: www.bundeswahlleiter.de

22.09.09
© Deutschland www.magazine-deutschland.de
Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW